اکسیوس به نقل از مقامات ارشد آمریکایی مینویسد، حمله اقتصادی رئیسجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، به ایران در مقایسه با کارزار بمباران توجه بسیار کمتری را به خود جلب کرده است؛ اما این فشارها در نهایت ممکن است آسیب بیشتری به حکومت در تهران وارد کند.
براساس این گزارش، اطلاعات آمریکا و گزارشهای رسانهای مبتنی بر منابع آزاد نشان میدهد بحران اقتصادی در ایران در حال عمیقتر شدن است؛ از جمله کمبود بنزین در یکی از نفتخیزترین کشورهای جهان.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا گفت: «ایرانیها میخواهند بمباران متوقف شود و پول میخواهند. اما این تقریبا ترتیب معکوس ماجراست. آنها واقعا اول از همه پول میخواهند.»
ترامپ که پس از ۱۳ روز پیاپی حملات، در آخر هفته حملات آمریکا در ایران را متوقف کرد، روز دوشنبه گفت تهران برای گفتوگو درباره یک توافق درخواست دیدار کرده است.
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی درخواست دیدار را تکذیب کرد.
به نوشته اکسیوس، هر دو طرف در حال گفتوگو با میانجیهایی به رهبری عمان، قطر و پاکستان هستند؛ کشورهایی که تلاش میکنند توقف درگیریها را به یک آتشبس پایدار جدید تبدیل کنند.
محور گفتگوها
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، پیشنهادی است که به ایران و عمان در مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز اختیاراتی ـ و احتمالا درآمدهایی ـ میدهد.
این توافق قرار است از چارچوب همکاری مورد استفاده مالزی، سنگاپور و اندونزی در تنگههای مالاکا و سنگاپور الهام بگیرد.
مقام ارشد دولت آمریکا گفت: «برخی از ایرانیها این را میخواهند، برخی دیگر نمیخواهند. این بخشی از مشکل است.»
ایران خواهان تضمینهایی است که دیگر هدف حمله آمریکا قرار نگیرد.
همچنین خواهان دسترسی به پولهای خود، شامل داراییهای مسدودشده و رهایی از تحریمهای آمریکا است.
ترامپ اما نگران است که اعطای امتیاز به حکومت ایران، در برابر مختل کردن تردد در تنگه هرمز، به تهران پاداش بدهد و خواستار آن است که ایران باقیمانده مواد هستهای خود را واگذار کند.
یک مقام دیگر آمریکایی اذعان کرد که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا برای کشاندن تهران پای میز مذاکره، نسبت به یک کارزار گسترده بمباران ـ که ترامپ تاکنون اجازه اجرای آن را نداده است ـ زمان بیشتری نیاز دارد.
این روند طولانیتر میتواند آسیب سیاسی بیشتری برای جمهوریخواهان ایجاد کند؛ زیرا آنها ممکن است مجبور شوند در آستانه انتخابات میاندورهای از یک جنگ نامحبوب و افزایش قیمت بنزین دفاع کنند.
ترامپ روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «من صبر زیادی دارم.»
ناتوانی در پرداخت هزینهها
یک مقام آمریکایی گفت: «اطلاعات نشان میدهد ایرانیها گلایه دارند که نمیتوانند هزینه نیروهای خود را پرداخت کنند. چرا؟ به دلیل فشارهای مالی، به دلیل وزارت خزانهداری، به دلیل اقداماتی که وزیر خزانهداری اسکات بسنت انجام میدهد.»
او افزود: «آنها در معرض خطر هجوم مردم به بانکها هستند. در این کشور عظیم نفتخیز کمبود بنزین وجود دارد. آنها بیشتر از وزارت دفاع، از وزارت خزانهداری میترسند.»
به گفته مقامهای آمریکایی، در مذاکرات قبلی با مذاکرهکنندگان آمریکایی، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مقامات تهران روشن کرده بودند که دسترسی به منابع مالی یکی از اولویتهای اصلی آنهاست.
یکی از این مقامها گفت: «آنها از استیو و جرد درخواست پول میکنند. آنها بهشدت به آن نیاز دارند.»
دولت ترامپ در چارچوب کارزار احیای «فشار حداکثری» خود، علیه بیش از هزار فرد، کشتی و هواپیما تحریم وضع کرده و تجارت نفت، شبکه بانکی پنهان، خرید تسلیحات و شبکههای کشتیرانی ایران را هدف قرار داده است.
ترامپ گفته است حملات را متوقف کرده تا به دیپلماسی فرصت بدهد. به گفته منابع آگاه به اکسیوس، تصمیم او همچنین پس از هشدار ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره فشار بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا در منطقه فرماندهی مرکزی، بهویژه ذخایر موشکهای رهگیر پدافندی، اتخاذ شد.
این مقام ارشد آمریکایی هشدار کین را «یک روند معمول نظامی» توصیف کرد.
او گفت: «ذخایر کلی ما تمام نشده یا به صفر نرسیده است. اما وقتی مجبور میشوید از ذخایر موجود در سراسر جهان استفاده کنید، این کار با خطراتی همراه است و باید این موضوع را به فرمانده کل قوا گزارش کرد. تصمیم نهایی با اوست. او تصمیمگیرنده است.»
منتقدان تلاشهای جنگی ترامپ میگویند رئیسجمهوری آمریکا گزینههای جذابی در اختیار ندارد و تردید دارند که حملات نظامی یا فشار اقتصادی بتواند ایران را وادار به پذیرش شروط او کند.
بر اساس برآورد برت اریکسون، تحلیلگر موسسه Obsidian، ایران در نیمه نخست سال جاری میلادی حدود ۲۳ میلیارد دلار درآمد نفتی داشته که بیشتر از پیشبینی بودجه این کشور بوده است.
اریکسون روز دوشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «جنگ اقتصادی رویکردی اساسا شکستخورده در جنگ ایران است.»
آنچه کاخ سفید میگوید
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، به اکسیوس گفت ترامپ «راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما اگر ایران به فعالیتهای تروریستی خود در تنگه هرمز یا علیه متحدان ادامه دهد، همچنان همه گزینهها را روی میز نگه میدارد.»
او افزود: «با ترکیب تحریمهای موفقی که اقتصاد ایران را فلج کرده و ۱۳ روز پیاپی حملات علیه اهداف نظامی در پاسخ به تجاوزهای مکرر آنها، عاقلانه خواهد بود که ایران برای رسیدن به توافقی مذاکرهشده تلاش کند. در غیر این صورت، آنها میدانند چه اتفاقی خواهد افتاد.»
یک مقام دیگر آمریکایی گفت: «رئیسجمهوری گزینهای برد-برد در اختیار دارد. آمریکا توانایی ادامه عملیات نظامی تا بالاترین سطح را دارد و همچنین میتواند تحریمهای اقتصادی اعمال کند که ایران را فلج کند.»
