پس از ۱۳ شب متوالی حملات گسترده به مواضع جمهوری اسلامی ایران، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) بامداد شنبه و یکشنبه اطلاعیهای از حملات جدید منتشر نکرد و گزارشهایی درباره دلایل توقف این حملات منتشر شد.
آسوشیتدپرس گزارش داد که همزمان با ورود جنگ ایالات متحده و ایران به پنجمین ماه، ارتش آمریکا حملات هوایی ۱۳روزه خود علیه ایران را موقتا متوقف کرده است تا به میانجیهای منطقهای فرصت دهد برای بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به توافق آتشبس موقت تلاش کنند.
این رسانه به نقل از یک مقام منطقهای درگیر در تلاشهای میانجیگرانه گزارش داد که مذاکرات دیپلماتیک برای کاهش محدودیتهای تردد کشتیها در تنگه هرمز در جریان است و توقف متقابل حملات نشانه کاهش تنشها محسوب میشود.
به گفته این مقام که نخواست نامش فاش شود، هر دو کشور خواهان بازگشت به توافق آتشبس موقتاند. براساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، با تأکید بر اینکه واشنگتن عجلهای ندارد، میان گزینههای تشدید حملات و ادامه مذاکرات در نوسان است. از سوی دیگر، تحولاتی چون دیدار پیش روی او با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بحران سوخت در خاورمیانه و پیچیدگیهای سیاسی در ساختار قدرت ایران، دستیابی به ثبات پایدار را همچنان با تردیدهای جدی روبهرو کرده است.
سیانان نیز به نقل از منابع آگاه و یک مقام آمریکایی گزارش داد که در جریان نشست روز جمعه کاخ سفید، جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، درمورد تبعات تشدید درگیری نظامی با ایران به دونالد ترامپ هشدار دادهاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
به گفته این منابع، ژنرال کین به ترامپ اعلام کرده است که اگرچه ارتش آمریکا توانایی اجرای گزینههای نظامی پیشنهادی را دارد، اما تداوم این روند ذخایر حیاتی مهمات آمریکا را بهشدت کاهش خواهد داد.
در این گزارش اشاره شده است که هنوز مشخص نیست آیا خطرات مربوط به کمبود مهمات دلیل اصلی وقفه در عملیاتها بوده یا واشنگتن راهکار دیپلماتیک را در اولویت قرار داده است.
به نوشته سیانان، استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، اعلام کرده است ترامپ بر ترجیح راهکار دیپلماتیک تأکید داشته اما در صورت تداوم اقدامات آشوبگرانه ایران در تنگه هرمز تمام گزینهها را روی میز نگاه خواهد داشت.
با اینکه ترامپ پیشتر از احتمال «حمله سنگینتر» سخن گفته بود، به تیم مذاکرهکننده خود دستور داده است به گفتگوها ادامه دهند، چراکه اکثر مشاوران ارشد او و مقامهای پنتاگون بر این باورند که تشدید حملات نظامی بدون اعزام نیروی زمینی، الزاما واشنگتن را به اهداف مدنظرش نمیرساند.
در همین حال، با اینکه سیبیاس نیوز به نقل از دو منبع منطقهای گزارش داد توقف حملات آمریکا علیه اهداف نظامی در ایران برای جلوگیری از اختلال در مذاکرات حساس میان تهران و مسقط بوده، نیویورک تایمز روز شنبه در گزارشی مدعی شد که دونالد ترامپ در پی هشدار فرماندهان و مشاوران ارشد نظامی درمورد کاهش ذخایر موشکهای پدافند هوایی آمریکا در خاورمیانه مانند سامانه پاتریوت، طرحهایش برای تشدید گسترده حملات نظامی علیه ایران را موقتا کنار گذاشته است.
مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که پاسخ احتمالی ایران به موج جدید حملات ممکن است سامانههای پدافندی باقیمانده در پایگاههای منطقهای آمریکا را تحت فشار قرار دهد. همچنین احتمال گسترش جنگ، آسیبپذیری متحدان خلیج فارس، اختلال در بازار جهانی انرژی و فلج شدن روند دیپلماسی از جمله عواملیاند که مشاوران ترامپ نظیر ژنرال دن کین را متقاعد کرده است تا به جای گزینه نظامی بازگشت به فشار اقتصادی و ادامه مذاکرات را پیشنهاد دهند.
از سوی دیگر، گزارشها نشان میدهد که کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در رایزنیهای اخیر خود خواستار خویشتنداری طرفین شدهاند.
بر اساس بیانیه رسمی وزارت امور خارجه عربستان سعودی، شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه این کشور، در گفتگوهای تلفنی جداگانه با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، و بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، آخرین تحولات منطقه را بررسی کرده است.
در این گفتگوها طرفین بر تداوم تلاشها برای کاهش تنش و تقویت راهکارهای دیپلماتیک تأکید کردند. راهکارهایی که به تضمین امنیت و سلامت رفتوآمد در آبراههای بینالمللی خلیج فارس و دریای سرخ و حفظ امنیت و استقرار منطقهای کمک میکند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز یکشنبه چهارم مرداد، اعلام کرد طی روزهای جمعه و شنبه چند دور گفتگو میان جمهوری اسلامی ایران و عمان در تهران و در سطح معاونان وزیران خارجه برگزار شده و این مذاکرات درباره تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز «مفید» بوده است.
بقایی گفت دو طرف در این جلسات درباره اصول مشترک و سازوکارهای عملیاتی برای مدیریت تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز تبادل نظر کردند و در این زمینه «پیشرفتهایی» حاصل شده است.
به گفته او، هیأت نمایندگی عمان عصر شنبه تهران را ترک کرده، اما رایزنیهای فنی و سیاسی میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
سخنگوی وزارت خارجه در عین حال گفت که «تغییری در وضعیت تردد تنگه هرمز ایجاد نشده است».
دو منبع منطقهای هم در گفتگو با «سیبیاس نیوز» از دستیابی به پیشرفت در مذاکرات میان عمان و ایران در خصوص بازگشایی تنگه هرمز و آبراههای سرزمینی دو کشور خبر دادهاند. با این حال، به گفته این منابع، روند دیپلماسی برای دستیابی به توافق نهایی همچنان به زمان بیشتری نیاز دارد.
سفر مقامهای عمانی به تهران در روز جمعه و تلاشهای دیپلماتیک آنان همزمان با تصمیم دونالد ترامپ برای توقف حملات هوایی ۱۳روزه آمریکا انجام شد. اقدامی که منابع منطقهای آن را حسابشده و با هدف جلوگیری از ایجاد اختلال در مذاکرات حساس در جریان ارزیابی کردهاند.
در همین حال، ترامپ با اعلام اینکه واشنگتن این گفتگوها را از نزدیک دنبال میکند، گفت ایران «تمایل زیادی به توافق دارد» اما افزود که هنوز زمان آن نرسیده است، هرچند اعلام کرد برای شنیدن پیشنهادها آماده است.
کانال ۱۲ اسرائیل نیز گزارش داد که بنیامین نتانیاهو و تیم همراهش قصد دارند در نشست روز سهشنبه با دونالد ترامپ در کاخ سفید، اطلاعات امنیتی جدیدی درباره تلاشهای ایران برای بازسازی توان نظامی و هستهایاش ارائه دهند.
بر اساس گزارشهای منابع اسرائیلی، مقامهای این کشور معتقدند تحت رهبری مجتبی خامنهای، برنامههای تسلیحاتی و هستهای ایران برای دستیابی به سلاح هستهای سرعت گرفته است.
از سوی دیگر، به رغم آمادهباش ارتش اسرائیل برای تشدید درگیریها، ترامپ به نیروهای نظامی آمریکا دستور داده است به دلیل فراهم کردن فرصتی برای مذاکرات، از حمله مجدد به ایران خودداری کنند. با این حال، یک مقام ارشد اسرائیلی به کانال ۱۲ اعلام کرده است که «احتمال دستیابی به توافق میان ایالات متحده و ایران عملا صفر است» و تشدید درگیریها در نهایت «اجتنابناپذیر» خواهد بود.
اکسیوس نیز در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ در حالی به ارتش آمریکا دستور داد حملات جدید علیه ایران را متوقف کنند که کابینه امنیتی و ارتش اسرائیل در انتظار دور دیگری از حملات آمریکا بودند و حتی برای یک عملیات احتمالی بزرگتر که واکنش تلافیجویانه تهران علیه اسرائیل را به دنبال میداشت، آماده شده بودند.
طبق گزارش اکسیوس، از آنجا که اسرائیل تصویر روشنی از تصمیم نهایی واشنگتن نداشت، نیروهای خود را در بالاترین سطح آمادهباش قرار داد و برای یک حمله گسترده هوایی آماده شد. با این حال، شامگاه جمعه به مقامهای اسرائیلی اطلاع داده شد که ترامپ مجوز حملات جدید را صادر نکرده است.
